Zirkonyum mu E-max mı? Hangi Kaplama Daha İyi?
Zirkonyum ve e-max kaplamaların teknik farkları, malzeme seçiminin neye göre yapıldığı ve restorasyonların ömrünü etkileyen etkenler.
Kısaca: Zirkonyum mu, E-max mı?
İkisinin arasında herkes için geçerli bir "daha iyi" yoktur; uygun malzeme dişin konumuna ve ihtiyaca göre seçilir. Işık geçirgenliği yüksek olan e-max (lityum disilikat), estetik beklentinin ön planda olduğu ön dişlerde ve tek diş kaplamalarında sık tercih edilir. Dayanımı yüksek olan zirkonyum ise çiğneme kuvvetlerinin yoğun olduğu arka dişlerde, köprülerde ve diş sıkma alışkanlığı olan kişilerde daha sık değerlendirilir. Günümüzde ışık geçirgenliği artırılmış zirkonyumlar ön dişlerde de kullanılabilmektedir.
Zirkonyum ve E-max Arasındaki Teknik Farklar
Tam seramik kaplamalarda en sık kullanılan iki malzeme grubu zirkonyum oksit ve lityum disilikat (e-max) esaslı seramiklerdir. İkisi de metal altyapı içermez, ancak fiziksel özellikleri birbirinden farklıdır.
Lityum Disilikat (E-max) Seramikler
Işık geçirgenliği doğal mine dokusuna yakındır; bu nedenle ışığın diş içinde dağılımı bakımından doğal görünüm elde edilmesi kolaylaşır. Bükülme dayanımı zirkonyuma göre daha düşüktür. Genellikle tek diş restorasyonlarında ve estetik beklentinin yüksek olduğu ön bölgede değerlendirilir.
Zirkonyum Oksit Seramikler
Bükülme dayanımı yüksektir ve çiğneme kuvvetlerinin yoğun olduğu bölgelerde kullanıma uygundur. Çok üyeli köprü restorasyonlarında tercih edilebilir. Üretim teknolojisindeki gelişmelerle ışık geçirgenliği artırılmış zirkonyum türleri de bulunmaktadır.
Malzeme Seçimi Neye Göre Yapılır?
Seçim; restore edilecek dişin ağızdaki konumuna, kalan diş dokusu miktarına, karşıt dişlerle olan kapanış ilişkisine, varsa diş sıkma/gıcırdatma alışkanlığına ve kişinin estetik beklentisine göre değişir. Bu değerlendirme klinik muayene ve gerekli görüldüğünde radyolojik inceleme ile yapılır.
Restorasyonların Ömrünü Ne Etkiler?
Kaplamaların ağızda kalma süresi malzemeden bağımsız olarak ağız hijyenine, düzenli hekim kontrollerine, diş eti sağlığına ve çiğneme alışkanlıklarına bağlıdır.
Kaplama Sonrası Hangi Durumlarda Hekime Başvurulmalı?
- Kaplamanın sallanması, yerinden çıkması veya düşmesi
- Kaplamada çatlak, kırık ya da kenarında belirgin pürüz
- Isırırken ağrı veya kaplamanın "yüksek" hissedilmesi
- Birkaç haftayı aşan sıcak-soğuk hassasiyeti ya da kendiliğinden başlayan ağrı
- Kaplamalı dişin çevresinde diş eti kanaması, şişlik veya kötü koku
Kaplama yerinden çıktıysa saklanmalı ve muayeneye getirilmelidir; evde yapıştırıcıyla yerine takılmaya çalışılmamalıdır. Diş sıkma alışkanlığı olanlarda kaplamaları korumak için gece plağı değerlendirilebilir. Malzemeler hakkında genel bilgi zirkonyum kaplama ve lamina sayfalarında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Hangi malzemenin sizin için uygun olduğu, ancak hekim muayenesi sonrasında belirlenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ön dişte hangisi tercih edilir?
Ön bölgede ışık geçirgenliği görünümü belirleyen başlıca etkendir. Cam seramikler (e-max) ışığı doğal dişe yakın biçimde geçirdiği için tek diş uygulamalarında sık değerlendirilir. Zirkonyumun ışık geçirgenliği malzeme türüne göre değişir; yüksek geçirgenlikli zirkonyum seçenekleri de bulunur. Seçim, komşu dişlerin görünümüne ve kalan diş dokusunun rengine göre yapılır.
Arka dişte hangisi daha uygundur?
Arka bölgede çiğneme kuvvetleri yüksektir ve görünüm ikinci plandadır. Zirkonyum bu koşullarda kırılmaya karşı daha dayanıklı olduğu için sıklıkla tercih edilir. Cam seramik ise arka bölgede yeterli kalınlık sağlanabildiği ve kuvvetler denetim altında olduğu durumlarda değerlendirilebilir. Diş sıkma alışkanlığı varsa bu seçim ayrıca gözden geçirilir.
Köprü yapılacaksa hangisi kullanılır?
Köprüde ara gövde, iki dayanak arasında desteksiz kalır ve eğilme kuvvetlerine maruz kalır. Bu nedenle köprülerde genellikle zirkonyum altyapı tercih edilir. Cam seramikler tek diş restorasyonlarında ve sınırlı açıklıklarda değerlendirilir. Açıklığın uzunluğu ve dayanak dişlerin durumu belirleyicidir.
Hangisi dişe daha az zarar verir?
Belirleyici olan malzeme değil, seçilen restorasyon tipinin gerektirdiği aşındırma miktarıdır. Her iki malzemeyle de tam kaplama yapılabilir ve bu durumda dişin çevresinden benzer miktarda doku kaldırılır. Madde kaybı sınırlıysa, kaplama yerine daha az doku uzaklaştıran inley, onley veya lamine seçenekleri gündeme gelir. Yani asıl soru malzeme değil, kapsamdır.