Diş Arası Boşluk Kapatma (Diastema)

Diastema, iki diş arasındaki belirgin boşluktur; en sık üst ön iki diş arasında görülür, ancak yan dişler arasında ya da birden fazla noktada da bulunabilir. Günlük dilde ayrık diş ya da diş arası açıklık olarak anılır.

Bazı kişiler için yalnızca görünümle ilgili bir tercihtir; bazılarında ise konuşurken hava kaçması, yemek birikmesi ya da boşluğun zamanla büyümesi gibi yakınmalara eşlik eder.

En sık neden, dişlerin boyutu ile çene kavsinin uzunluğu arasındaki uyumsuzluktur: dişler kavse göre küçük kaldığında aralarında boşluk oluşur. Doğuştan küçük ya da konik biçimli yan dişler, eksik diş, üst dudak bağcığının dişler arasına kadar uzanması ve dil itme alışkanlığı diğer nedenler arasındadır.

Yetişkin yaşta sonradan ortaya çıkan ya da büyüyen bir boşluk ayrıca önem taşır. Diş eti hastalığına bağlı kemik kaybında dişler öne doğru yelpazelenerek aralanabilir. Bu durumda önce diş eti tedavisi gerekir; boşluğu kapatmak nedeni ortadan kaldırmaz.

Diastema kapatmanın tek bir yolu yoktur. Kompozit bonding, boşluğa komşu dişlerin yan yüzeylerine kompozit eklenerek boşluğun kapatılmasıdır ve küçük ile orta boyutlu boşluklarda çoğu zaman dişe dokunmadan uygulanır. Ortodontik tedavi (tel ya da şeffaf plak) dişlerin kendisini hareket ettirerek boşluğu kapatır; birden çok boşluk varsa veya dişlerin konumu da düzeltilmek isteniyorsa öne çıkar. Porselen lamina ise boşluk kapatmayı biçim ve renk değişikliğiyle birlikte ele almak gerektiğinde değerlendirilir.

Bazı olgularda en dengeli sonuç birleşik bir planla elde edilir: ortodontiyle boşluklar dişler arasında dengeli biçimde dağıtılır, kalan kısım bondingle tamamlanır.

Temel ilke, boşluğu tek bir dişe yüklememektir. Boşluk çoğunlukla iki komşu diş arasında paylaştırılır; böylece iki diş de doğal oranlarını korur ve biri diğerinden belirgin biçimde geniş görünmez. Genişlik ile boy arasındaki oran bozulacak kadar büyük boşluklarda dişin boyu da hafifçe uzatılabilir ya da ortodontik ön hazırlık önerilir.

Kompozit, dişin yan yüzeyinden diş eti hizasına kadar doğal bir kontur verecek biçimde eklenir. Bu geçişin doğru şekillendirilmesi, diş eti papillasının aradaki alanı doldurmasına yardım eder ve dişler arasında koyu üçgen görüntüsü oluşmasını azaltır. İşlem çoğu zaman tek seansta tamamlanır.

Üst dudak bağcığı dişlerin arasına kadar uzanıp kalın bir yapışma gösteriyorsa, kapatılan boşluğun yeniden açılmasına katkıda bulunabilir. Bu durumda bağcığın serbestleştirilmesi (frenektomi) planın parçası olarak değerlendirilir; kliniğimizde bu işlem diyot lazerle yapılabilmektedir.

Çocuklarda süt ve karışık dişlenme döneminde ön dişler arasındaki boşluk olağan olabilir ve kendiliğinden kapanabilir; bu yaş grubunda kapatma işlemi için acele edilmez.

Kapatılan boşluğun yerinde artık bir temas noktası vardır; bu bölgenin diş ipi veya arayüz fırçasıyla temizlenmesi alışkanlık haline getirilmelidir. Kompozit kenarlarında plak birikirse diş eti iltihaplanabilir ve kenarda renklenme görülebilir.

Ön dişlerle sert gıda koparmaktan kaçınmak ve düzenli kontrollere gelmek, bondingin genel bakım kurallarıdır. Ortodontik tedavi sonrasında kapatılan boşluklarda dişlerin yerinde kalması için pekiştirme aygıtı (retainer) kullanımı ayrıca önemlidir.

Boşluk çok genişse, kapatmak için eklenecek kompozit dişleri orantısız biçimde geniş gösterir; bu durumda ortodonti ya da birleşik bir plan daha doğru sonuç verir. Birden fazla dişte yaygın aralıklar, derin kapanış ve dil itme alışkanlığı da sonucu etkiler. Diş eti hastalığına bağlı olarak dişlerin aralanması ise öncelikle diş eti tedavisi gerektirir.

Uygunluk; boşluğun ölçüsü, dişlerin oranı ve kapanış incelenerek muayenede belirlenir.