Kırık Diş Kompozit ile Onarılır mı?

Kırık Diş Kompozit ile Onarılabilir mi?

Çoğu durumda evet. Ön dişlerin kenarından kopan küçük parçalar, köşe kırıkları ve mine ile dentini kapsayan sınırlı kırıklar, diş renginde kompozit malzemeyle ağız içinde doğrudan onarılabilir. Kompozit diş dokusuna yapıştırıldığı için kırık yüzeyin şekli korunarak, çoğu zaman sağlam dokuya dokunmadan ve tek seansta çalışılır. Ancak her kırık aynı değildir: kırığın derinliği, sinire (pulpaya) ulaşıp ulaşmadığı ve dişin ne kadarının kaybedildiği hangi yöntemin uygun olduğunu belirler.

Kırık Türleri ve Kompozitin Uygun Olduğu Durumlar

Mine kırığı ve küçük kenar kırıkları

Yalnızca en dış katman olan minenin etkilendiği küçük kırıklardır. Genellikle ağrı yapmaz; dil keskin bir kenar hisseder. Kompozitle ince bir katman eklenerek ya da çok küçük kırıklarda yalnızca kenar yumuşatılarak giderilebilir.

Mine ve dentini kapsayan kırıklar

Kırık, minenin altındaki dentine ulaşmışsa diş soğuğa ve havaya karşı hassaslaşabilir; kırık yüzeyde sarımsı bir alan görülebilir. Sinir açığa çıkmamışsa bu kırıklar da çoğunlukla kompozitle onarılır. Dentin korumasız kaldıkça hassasiyet artabileceğinden onarımın çok geciktirilmemesi önerilir.

Sinire ulaşan kırıklar

Kırık yüzeyde pembe-kırmızı bir nokta ya da kanama görülüyorsa sinir açığa çıkmış olabilir. Bu durumda önce sinirin korunmasına yönelik işlem ya da kanal tedavisi gündeme gelir; kompozitle onarım bu aşamadan sonra yapılır. Gerekirse dişe ek tutuculuk sağlamak için kanal içine fiber post yerleştirilebilir.

Kök kırıkları ve dikey çatlaklar

Diş eti seviyesinin altına uzanan kırıklar ve kök boyunca ilerleyen dikey çatlaklar kompozitle onarılamaz. Bu kırıklar her zaman gözle görülmez; ısırırken ani, keskin ağrı önemli bir işarettir. Değerlendirme için röntgen gerekir ve tedavi seçenekleri kırığın konumuna göre belirlenir.

Kompozit ile Kırık Diş Onarımı Nasıl Yapılır?

• Muayene ve röntgen: Kırığın derinliği, sinirle ilişkisi ve kökte hasar olup olmadığı değerlendirilir.
• Renk seçimi: Dişler kurumadan, seansın başında yapılır; kuruyan mine geçici olarak daha açık görünür.
• Yalıtım: Kompozitin yapışması nemden etkilendiği için çalışma alanı tükürükten korunur.
• Yüzey hazırlığı: Kırık kenar gerekirse hafifçe şekillendirilir ve bağlayıcı (adeziv) sistem uygulanır.
• Katmanlama: Kompozit, dişin doğal katman yapısını taklit edecek şekilde birkaç tabaka hâlinde yerleştirilir ve her tabaka ışıkla sertleştirilir.
• Bitirme: Şekil verilir, ısırma teması kontrol edilir ve yüzey parlatılır.

Küçük ve orta büyüklükteki kırıklar genellikle tek seansta tamamlanır. Dentine ulaşan kırıklarda anestezi gerekebilir; yalnızca minede sınırlı kırıklarda çoğu zaman gerekmez.

Kırılan parça yeniden yapıştırılabilir mi?

Kırılan parça bütün olarak bulunabildiyse ve kırık uygun yapıdaysa, parça bazı durumlarda dişe yeniden yapıştırılabilir. Bunun için parçanın kurumaması önemlidir: süt, serum fizyolojik ya da kişinin kendi tükürüğü içinde saklanıp muayeneye getirilmesi önerilir. Kuru kalan parça renk değiştirebilir ve tutunması zayıflayabilir.

Diş Kırıldığında İlk Yapılacaklar

• Ağzı ılık suyla çalkalayın; kanama varsa temiz bir gazlı bezle hafif bastırın.
• Kırılan parçayı bulabildiyseniz süt veya serum fizyolojik içinde saklayın.
• Şişlik varsa yanağın dışından soğuk uygulama yapın.
• Keskin kenar dili veya yanağı yaralıyorsa kenarı geçici olarak eczanelerde bulunan ortodontik mumla örtebilirsiniz.
• Kırık dişle sert gıda ısırmaktan ve aşırı sıcak-soğuktan kaçının.

Darbe sonrası kırık, dişte sallanma, yer değiştirme ya da yüzde başka bir yaralanma ile birlikteyse vakit kaybetmeden değerlendirme gerekir. Dışarıdan sağlam görünen bir dişte bile sinir zamanla etkilenebilir; dişin aylar içinde koyulaşması bunun işareti olabilir. Bu konu darbe sonrası kararan diş yazısında ayrıca anlatılmaktadır. Acil durumlar için genel bilgiler acil diş ağrısı yazısında yer alır.

Kompozit Ne Zaman Yeterli Olmaz?

Kırık dişin büyük bölümünü kapsıyorsa, arka dişlerde çiğneme tüberküllerinden biri kopmuşsa ya da dişte daha önce geniş dolgular varsa, doğrudan kompozit onarım çiğneme kuvvetlerine karşı yeterli olmayabilir. Bu durumda laboratuvarda hazırlanan inley veya onley ya da kaplama değerlendirilir. Karar sürecine dair ayrıntılar dolgu mu, kaplama mı yazısında anlatılmaktadır.

Onarılan Diş Ne Kadar Dayanır?

Onarımın ağızda ne kadar kalacağı önceden kesin olarak söylenemez. Kırığın büyüklüğü, dişin konumu, ısırma kuvvetleri, diş sıkma ya da gıcırdatma alışkanlığı ve beslenme bu süreyi etkiler. Kompozitin bir avantajı, yeniden kırılma ya da aşınma durumunda çoğu zaman ağız içinde onarılabilmesidir. Ön dişlerle kabuklu yemiş kırmak, ambalaj açmak veya kalem ısırmak gibi alışkanlıklardan kaçınmak onarımı korur. Spor sırasında darbe riski varsa ağız koruyucu kullanımı değerlendirilebilir. Uygulama ayrıntıları için kompozit bonding sayfasına bakabilirsiniz.

Çocuklarda Kırık Diş

Çocuklarda ön diş kırıkları sık görülür. Sürekli (kalıcı) dişlerde kökün gelişimi henüz tamamlanmamış olabileceği için sinirin korunması özellikle önemlidir ve değerlendirmenin geciktirilmemesi önerilir. Süt dişlerinde ise yaklaşım; kırığın büyüklüğüne, çocuğun yaşına ve alttaki kalıcı dişe göre belirlenir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Kırık dişin hangi yöntemle onarılacağı klinik muayene ve gerekli görülen radyolojik değerlendirme sonrasında belirlenir.